مقدمه: از آنجا که پژوهش گران قادر نیستند از انسان به عنوان مدل تحقیقاتی برای پژوهش روی بیماری های مختلف استفاده نمایند، به علت تشابه سیستم های عملکردی برخی از حیوانات مانند موش و موش صحرایی با انسان، این حیوانات مدل های خوبی برای بررسی های علمی می باشند. غده تیروئید نقش محوری در تکامل و رشد تمام بافت-ها و اندام ها دارد که می تواند دستخوش تغییراتی مانند پرکاری گردد. ایجاد مدل های پرکاری تیروئیدی به علت اهمیت فوق العاده این بیماری در انسان بسیار مهم می باشد. هدف پژوهش حاضر، مرور انواع مدل های بیماری پرکاری تیروئیدی در موش و موش صحرایی بود. مواد و روش ها: برای انجام پژوهش حاضر مقاله های مرتبط موجود در نمایه PubMed از سال 1975 تا 2014 مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها: ایجاد مدل های پرکاری تیروئیدی به روش های مختلف مانند استفاده از داروهای تیروئیدی (T3 و T4) به صورت تزریقی، خوراکی و رژیم غذایی با دوزهای دارویی متفاوت، و نیز تغییرات ژنتیکی مختلف روی موش ها مانند استفاده از موش های تراریخته به وجود می آیند. نتیجه گیری: مطالعه مدل های حیوانی پرکاری تیروئیدی می توانند در راستای درمان و شناخت بیشتر سازوکارهای مولکولی بیماری به کار روند. از میان روش های القای پرکاری تیروئیدی استفاده از روش های القای دارویی به علت با صرفه بودن، کم هزینه بودن و در دسترس بودن بیشتر از روش های القای ژنتیکی می باشند.

بر اساس گزارش بروز پر کاری تیروئید پس از یدرسانی در آفریقا، سازمان جهانی بهداشت، یونیسف و ICCIDD در مورد میزان مطلوب ید ادرار تجدید نظر نموده و 100 تا 200 میکروگرم در لیتر را محدوده میانه مطلوب تلقی نموده اند. از آنجا که میانه 100 به معنای آن است که بخشی از افراد جامعه به ویژه کودکان و زنان شیرده و باردار در معرض کمبود ید هستند، این بررسی پس از یدرسانی با نمک یددار به میزان40 ppm  در ایران انجام گرفت. از سال 1373 بیش از 50% افراد جامعه نمک یددار مصرف می کرده اند و این تحقیق 2 سال پس از آن انجام شد. 30 خوشه هر کدام شامل 10 دانش آموز 8 تا 10 ساله با روش PPS از 26 استان کشور به روش تصادفی انتخاب شدند. به علاوه 2720 نفر در سنین 6 تا 80 سال به طور تصادفی از سه شهر بزرگ انتخاب و به طور جداگانه بررسی شدند. اندازه گیری ید ادرار به روش Digestion و سطح سرمی, T3, T4  TSH , جذب  T3توسط رزین، آنتی بادی های ضدتیروگلوبولین و ضد میکروزومال توسط کیت های تجارتی انجام گرفت. در کل دانش آموزان، میانه ید ادرار 223 µg/l بود و 2.6، 3.3 و 9 درصد به ترتیب ید ادرار کمتر از 20، 50 و 100 میکروگرم در لیتر داشتند. در 7 استان میانه ید ادرار بین 150 µg/l تا 200 بود و 5 تا 20%  دانش آموزان در این استانها، ید ادرار کمتر از 50 µg/l داشتند. در 12 استان میانه ید ادرار بین 200 µg/l تا 300 بود و 1 تا 11% دانش آموزان دارای ید ادرار کمتر از 50 µg/l بودند. در میان 2720 نفری که در استان ها بررسی شدند. 15% دارای ید ادرار کمتر از 50 µg/l بودند. در 258 زن بین سنین 18 تا 40 سال، 7، 16 و 31% ید ادرار کمتر از 50، 100 و 150 میکروگرم در لیتر داشتند. متوسط سطح سرمی T4 ,T3 ,TSHدر حدود متوسط طبیعی بود. تنها سه مورد پرکاری و چهار مورد کم کاری تیروئید دیده شد. 2.1% جمعیت دارای آنتی بادیهای تیروئید مثبت بودند. این بررسی مشخص نمود که اگر میانه ید ادرار بین 100 تا 200 میکروگرم در لیتر باشد، تعدادی از کودکان و زنانی که در سنین باروری هستند دچار کمبود ید خواهند بود. بعلاوه تغییرات در عمل غده تیروئید با مصرف روزانه نمک یددار حاوی 40 ppm ید، نادر و در محدوده معمول برای بروز این تغییرات است.

زمینه مطالعاتی: مطالعه عملکرد رشد و بازده تولید جوجه های گوشتی به دنبال کم کاری و پرکاری موقت تیروئیدی پس از محدودیت شدید خوراکی. هدف: این آزمایش به منظور بررسی اثرات­ پرکاری و کم کاری تیروئیدی متعاقب محدودیت شدید خوراکی بر رشد جبرانی، صفات تولیدی و پارامترهای خونی جوجه های گوشتی انجام شد. روش کار: تعداد 640 قطعه جوجه یکروزه گوشتی در قالب طرح کاملاً تصادفی به 16 واحد آزمایشی شامل 4 تیمار و هر تیمار 4 تکرار اختصاص داده شدند. گروه های آزمایشی شامل 1) گروه شاهد، بدون اعمال محدودیت غذایی، 2) گروه محدودیت غذایی یک روز در میان از سن 8 تا 21 روزگی، 3) گروه مصرف کننده لووتیروکسین بعد از قطع محدودیت غذایی و 4) گروه مصرف کننده متی مازول بعد از قطع محدودیت غذایی بود. صفات عملکردی طی سه مرحله آغازین (1 تا 21 روزگی)، میانی (22 تا 35 روزگی) و پایانی (36 تا 49 روزگی) اندازه گیری شدند. در پایان دوره از هر تکرار سه قطعه پرنده پس از خونگیری، کشتار شدند. نتایج: بررسی آماری نشان داد که اعمال محدودیت غذایی در دوره آغازین به طور معنی­ داری افزایش وزن روزانه را کاهش داد (05/0p <) اما در کل دوره تأثیر معنی داری بر این عملکرد نداشته است (05/0P>). در کل دوره آزمایش محدودیت غذایی به طور معنی داری خوراک روزانه مصرفی و ضریب تبدیل خوراک را کاهش و شاخص تولید را افزایش داد (05/0p <). مصرف لووتیروکسین بعد از یک دوره محدودیت غذایی به طور معنی­ داری خوراک مصرفی روزانه و ضریب تبدیل نهایی را کاهش و شاخص تولید را افزایش داد (05/0p <)؛ اما مصرف متی­ مازول تأثیر معنی­ داری بر عمده صفات عملکرد اقتصادی نداشت و درنهایت هم باعث کاهش معنی­ دار وزن نهایی گردید. مصرف لووتیروکسین و متی مازول باعث افزایش معنی­ دار وزن نسبی کبد درمقایسه با گروه شاهد شد؛ همچنین بین گروههای آزمایشی تفاوتی در مقادیر هماتوکریت و شاخص بروز آسیت مشاهده نشد (05/0P>). نتیجه گیری نهایی: بنظر می­ رسد اعمال محدودیت غذایی یک روز در میان از سن 8 تا 21 روزگی بدون اعمال کم کاری و پر کاری تیروئیدی باعث بهبود عملکردهای تولیدی بدون تأثیر منفی بر خصوصیات لاشه می­ شود.

زمینه و هدف: پرکاری تیروئید می تواند در دوران بارداری رخ دهد. طوفان تیروئیدی، وضعیت تشدید شده ای از پرکاری تیروئید بوده که حیات را تهدید می کند، و میزان مرگ و میر در آن به طور شگفت آوری تا حدود %20 می باشد.معرفی مورد: بیمار خانم 21 ساله ای است، که بارداری اول وی در سن حاملگی 25 هفته با پره اکلامپسی شدید و پرکاری تیروئید کنترل نشده همراه بوده است. این بیمار کاندیدای سزارین اورژانسی بود. درمان در او به صورت فرونشاندن سریع سمیت تیروئیدی و مراقبت های حمایتی کامل انجام شده بود. تست های عملکرد تیروئید ممکن است در تمایز طوفان تیروئید از پرکاری تیروئید علامت دار کمک کننده نباشد. خطر بزرگ بیهوشی در بیماری که پرکاری تیروئید در وی کنترل نشده باشد، طوفان تیروئیدی است، لذا بایستی به شدت با بتا بلاکر، ید و داروهای ضد تیروئید درمان شود.

زمینه و هدف: مصرف چربی های غیراشباع مانند روغن پسته وحشی سبب کاهش سطح سرمی لپتین می شود. با توجه به نقش محوری هورمون لپتین و هورمون های تیروئیدی در متابولیسم، این مطالعه به منظور تعیین اثر خوراکی روغن پسته وحشی بر میزان لپتین سرم و ارتباط آن با هورمون های تیروئیدی در موش صحرایی نر مبتلا به پرکاری تجربی تیروئید انجام شد.روش بررسی: این مطالعه تجربی روی 30 سر موش صحرایی نر بالغ سفید نژاد Sprague Dawely با میانگین وزن 220 گرم انجام شد. برای ایجاد پرکاری تجربی تیروئید از لوتیروکسین با غلظت 12 میلی گرم در لیتر در آب خوراکی به مدت یک ماه استفاده گردید.حیوانات به طور تصادفی به 5 گروه 6 تایی تقسیم شدند. گروه اول به عنوان کنترل 1 طبیعی در طول دوره مطالعه فقط رژیم غذایی معمولی و آب معمولی و گروه دوم به عنوان کنترل 2 رژیم غذایی معمولی به اضافه لوتیروکسین دریافت نمودند. گروه های 3، 4 و 5 به ترتیب میزان 5 درصد، 10درصد و 20درصد روغن پسته وحشی در جیره غذایی همراه با لوتیروکسین در آب را دریافت نمودند. طول دوره مطالعه یک ماه بود. هر ده روز یک بار از حیوانات خونگیری به عمل آمد. سطح سرمی هورمون های T4، T3، fT4 و fT3 و لپتین با روش RIA و الیزا و سطح سرمی لیپیدها به روش آنزیمی اندازه گیری شد.یافته ها: هورمون های تیروئیدی، چربی ها و لپتین سرم موش های صحرایی گروه کنترل در هیچ یک از روزهای آزمایش اختلاف آماری معنی داری را نشان نداد. غلظت های سرمی fT3, fT4, T3, T4 در گروه دوم، T4، fT4، fT3 در گروه سوم، T4 در گروه چهارم در طول دوره آزمایش و T4 در گروه پنجم در برخی روزها افزایش معنی دار نشان داد (P<0.05). غلظت لپتین سرم به طور معنی داری در طول دوره آزمایش در گروه های سوم تا پنجم کاهش یافت (P<0.05) و چربی های سرم تفاوت های آماری معنی داری را در روزهای مختلف آزمایش در گروه های دوم تا پنجم نشان نداد؛ ولی نسبت HDLc/LDLc افزایش یافت.نتیجه گیری: این مطالعه نشان داد که میزان هورمون T3، T4، fT3 و fT4 در روز 30 مطالعه در گروه های دریافت کننده عصاره پسته وحشی و لووتیروکسین در مقایسه با گروه دریافت کننده لووتیروکسین به تنهایی، کاهش داشت. همچنین مصرف خوراکی روغن پسته وحشی سبب افزایش نسبت HDLc/LDLc در گروه های آزمایشی شد.

زمینه: مصرف چربی های غیراشباع و همچنین روغن بنه سبب کاهش سطح سرمی لپتین می شود. با توجه به نقش محوری هورمون لپتین و هورمون های تیروئیدی در متابولیسم، هدف از پژوهش حاضر بررسی اثر مصرف خوراکی روغن بنه بر میزان لپتین و ارتباط آن با هورمون های تیروئیدی در پرکاری تجربی تیروئید در موش صحرایی ماده نژاد اسپراگ-داولی می باشد.مواد و روش ها: تعداد 30 سر موش صحرایی ماده بالغ انتخاب و به مدت یک هفته تحت رژیم غذایی معمولی قرار گرفتند. سپس به طور تصادفی به 5 گروه  6تایی تقسیم شدند. گروه اول به عنوان کنترل (1) طبیعی در طول دوره مطالعه فقط رژیم غذایی معمولی و آب معمولی دریافت نمودند. گروه دوم به عنوان کنترل (2) رژیم غذایی معمولی به اضافه تجویز 12 میلی گرم لوتیروکسین/یک لیتر آب را به مدت یک ماه دریافت نمودند. پرکاری تیروئید در حیوانات با دوز 12 میلی گرم در لیتر لوتیروکسین سیگما در آب خوراکی حیوانات ایجاد گردید. گروه های سه، چهار و پنج همراه با تجویز دوز مورد نظر لوتیروکسین، به ترتیب میزان 5 درصد، 10 درصد و 20 درصد روغن بنه در جیره غذایی را به مدت یک ماه دریافت نمودند. هر ده روز یک بار، از قلب حیوانات خون گیری به عمل آمد.یافته ها: در گروه کنترل تغییری در میزان هورمون های تیروئیدی و لپتین سرم مشاهده نشد (P>0.05). در موش های صحرایی تغذیه شده با روغن بنه 5 درصد و تجویز لووتیروکسین، غلظت سرمی T4، fT4،fT3  از روز صفر تا 30 آزمایش روندی افزایشی داشت و به طور معنی داری در طول دوره آزمایش افزایش یافته بود  (P<0.05)اما برعکس، غلظت لپتین سرم در طول دوره آزمایش (از روز صفر تا 30 آزمایش) به طور معنی داری کاهش یافته بود (P<0.05). در موش های صحرایی تغذیه شده با روغن بنه 10 درصد و تجویز لووتیروکسین، غلظت T4، fT4،fT3  سرم در طول دوره آزمایش به طور معنی داری افزایش و غلظت لپتین سرم به طور معنی داری کاهش یافتند (P<0.05). در موش های صحرایی تغذیه شده با روغن بنه 20 درصد و تجویز لووتیروکسین، غلظت T4 سرم از روز صفر به بیست روند افزایشی و پس از آن کاهشی داشت و غلظت لپتین سرم به طور معنی داری کاهش یافت (P<0.05).نتیجه گیری: این تحقیق نشان می دهد که مصرف روغن بنه می تواند از طریق ارتباطی که در تنظیم ترشح لپتین دارد در اصلاح پرکاری تیروئید نقش داشته باشد.

هدف از این پژوهش بررسی تأثیر پرکاری درازمدت غده ی تیروئید بر وزن بدن و تولید تخم مرغ بود. همچنین ارتباط بین پرکاری تیروئید و برخی فراسنجه های تولید مثلی بررسی شد. در این آزمایش 70 قطعه مرغ مادر گوشتی سویه ی کاب 500 در سن 47 هفتگی به شیوه ی تصادفی به دو گروه تیمار (پنج تکرار شامل هفت پرنده) تقسیم شدند. تیروکسین به مدت صد روز متوالی به شیوه ی دهانی به گروه پرکار تجویز شد (3/0 میلی گرم به ازای هر پرنده در روز)، وزن بدن و تولید تخم مرغ به شیوه ی هفتگی محاسبه شدند. تأثیر پرکاری تیروئید بر غلظت پلاسمایی T4معنی دار بود؛ اما غلظت T3تحت تأثیر قرار نگرفت. نتایج نشان دادند، هورمون های تیروئیدی تأثیر کاهشی قابل توجهی بر وزن بدن داشتند. هورمون های تیروئیدی بر تولید تخم مرغ تأثیر نداشتند، اما اثر برهمکنش تیمار و زمان (هفته) بر تولید تخم مرغ معنی دار بود. وزن تخمدان و اویداکت بین مرغ های گروه شاهد و پرکار تفاوت نداشتند. تجویز تیروکسین به مرغ های مادر سبب کاهش قطر فولیکول های F1شد.

پیش زمینه و هدف: ارتباط نزدیکی بین عملکرد تیروئید مادر و جنین وجود دارد. با توجه به تأثیر عوارض ناشی از اختلالات تیروئید بر بارداری، پژوهش حاضر باهدف تعیین شیوع اختلالات تیروئیدی در زنان باردار مراجعه کننده به مراکز بهداشت بجنورد انجام گرفت. مواد و روش کار: در این مطالعه توصیفی، 968 نفر از زنان باردار زیر 20 هفته که برای انجام مراقبت های روتین بارداری به مراکز بهداشتی بجنورد مراجعه کرده بودند، به صورت سرشماری وارد مطالعه شده و ازنظر مقادیر مربوط به سطح سرمی هورمون محرک تیروئید (TSH) موردبررسی قرار گرفتند. سطح TSH بالاتر از 9/3 و کمتر از 2/0 میلی واحد بر لیتر، به ترتیب به عنوان کم کاری تیروئید و پرکاری تیروئید در نظر گرفته شد. نتایج با استفاده از آزمون های توصیفی و کای دو آنالیز شد. یافته ها: در این مطالعه 7/15 درصد از زنان باردار کم کاری تیروئید و 5/1 درصد پرکاری تیروئید داشتند. شیوع کم کاری تیروئید در زنان چندزا بیشتر از نخست زا بود. داشتن سابقه خانوادگی اختلالات تیروئیدی با میزان TSH سرمی ارتباط داشت اما این رابطه معنی دار نبود (07/ 0 P =). نتایج آزمون کای دو در این مطالعه نشان داد که بین متغیرهای موردبررسی، برحسب ابتلا به اختلالات تیروئیدی، تفاوت آماری معنی داری وجود ندارد. نتیجه گیری: با توجه به شیوع نسبتاً بالا، عوارض و خطرات اختلالات تیروئیدی در مادر و جنین توصیه می شود در آینده مطالعاتی به منظور شناسایی علل و عوامل مؤثر بر شیوع اختلالات تیروئیدی اعم از عوامل محیطی یا تغذیه ای در مناطق مختلف انجام پذیرد.

سابقه و هدف: از جمله یافته های شایع در پرکاری تیروئید، اختلال تست های کبدی می باشد که در کلینیک، کمتر مورد توجه قرار می گیرد. با توجه به گزارش های متفاوت در مورد اختلال تست های کبدی در پرکاری تیروئید که ممکن است باعث بروز اشتباهات تشخیصی شوند، هدف این مطالعه بررسی دقیق تر شیوع اختلالات تست های کبدی در بیماران با پرکاری تیروئید است.مواد و روش ها: 61 بیمار (25 مرد و 36 زن) با دامنه سنی 74-11 سال و میانگین سنی 43.4 سال که با تشخیص هیپرتیروئیدی (گرایوز، گواترمولتی ندولارسمی، تیروتوکسیکوز)، از فروردین ماه سال 1375 لغایت اسفند ماه 1378 به بیمارستان فاطمیه سمنان مراجعه کرده بودند مورد مطالعه قرار گرفتند. از تمام بیماران قبل از شروع درمان، آزمون های کبدی شامل اندازه گیری سرمی آلکالین فسفاتاز (Alakline phospatase,ALP)، آسپارتات آمینوترانسفراز (Aspartate aminotransferase, AST)، بیلی روبین توتال و مستقیم و آلانین آمینوترانسفراز (Alanin aminotransferaerase) به عمل آمد و در موارد ضروری و مشکوک آزمایش های تکمیلی جهت رد سایر بیماری ها انجام شد. 61 نفر (25 مرد، 36 زن) داوطلب با محدوده سنی 72-12 سال و میانگین سنی 43.8 سال که سابقه هیچ گونه بیماری را نداشتند به عنوان گروه کنترل انتخاب و نتایج تست های کبدی آنها با گروه بیمار مورد مقایسه قرار گرفت.یافته ها: 32 بیمار (52%) حداقل یک اختلال را در آزمون های کبدی نشان دادند. 15 بیمار (25%) فقط یک اختلال، 15 بیمار (25%) دو اختلال و 2 بیمار (3.5%) سه اختلال را نشان دادند. شایع ترین اختلال مربوط به ALT بود که در 17 بیمار (28%) افزایش سطح سرمی آن دیده شد که این افزایش نسبت به گروه کنترل معنی دار بود (P<0.01). افزایش AST و ALP به ترتیب در 16 بیمار (26%) و 13 بیمار (21%) مشاهده شد که این افزایش نسبت به گروه کنترل معنی دار بود (P<0.01). بیلی روبین توتال و مستقیم در 3 بیمار (5%) افزایش نشان داد ولی این افزایش نسبت به گروه کنترل معنی دار نبود. شیوع اختلالات آزمون های کبدی در تمام موارد در زن و مرد یکسان بود به جز در موارد افزایش AST که شیوع آن در آقایان بیشتر از خانم ها بود (آقایان 33% خانم ها 20%).نتیجه گیری: نتایج فوق نشان می دهد که اختلال تست های کبدی به خصوص افزایش ALT در پرکاری تیروئید شایع است و می تواند باعث بروز اشتباهات تشخیصی شود. بنابراین بیمارانی که اختلال غیرقابل توجیه آزمون های کبدی را دارند باید از نظر پرکاری تیروئید بررسی شوند.

سابقه و هدف بیماری چشمی تیروییدی یک عارضه شایع مرتبط با بیماری گریوز و پرکاری تیرویید می باشد که در موارد شدید خطر از بین رفتن دید به صورت برگشت ناپذیر نیز وجود دارد. هدف از این مطالعه مقایسه وضعیت حدت بینایی، عیوب انکساری، پروپتوزیس و انحراف چشمی این بیماران با افراد سالم می باشد. مواد و روش ها این مطالعه هم گروهی تاریخی بر روی 65 بیمار چشمی تیروییدی و 65 فرد سالم انجام شد. بیماران در دامنه سنی 24 تا 60 سال با سابقه بیماری تیرویید و افراد سالم از مراجعه کنندگان به درمانگاه چشم که فاقد بیماری تیرویید بودند انتخاب شدند. پروپتوزیس چشم بیماران با اگزوفتالمومتر نوع هلتر و حدت بینایی بیماران با روش اسنلن اندازه گیری شد. جهت تعیین عیوب انکساری بیماران از اتورفرکتومتر استفاده شد. یافته ها از 65 بیمار مورد مطالعه 53 نفر (81/5%) مرد و 12 نفر (18/5%) زن بودند. عیب انکساری اسفر در افراد بیمار و سالم به ترتیب 2/44± 0/85-دیوپتر و 1/26± 0/46-دیوپتر بود. میانگین حدت بینایی در گروه بیمار و سالم به ترتیب 0/13± 0/91 و 0/08± 0/96 در واحد اسنلن بود (0/0001≥ p). میانگین پروپتوزیس چشم در افراد بیمار و سالم به ترتیب 2/55± 17/7 میلی متر و 1/86± 16/05 میلی متر بود (0/0001≥ p). میانگین آستیگماتیسم کل چشم در افراد بیمار و سالم به ترتیب 1/19± 1/11-دیوپتر و 0/66± 0/6-دیوپتر بود (0/0001≥ p). نتیجه گیری بالاتر بودن آستیگماتیسم و پروپتوزیس و کاهش حدت بینایی در بیماران تیروییدی نسبت به افراد سالم نشان دهنده تاثیر بیماری تیرویید بر روی چشم بیماران می باشد.